Das Wohltemperierte Klavier in het Concertgebouw

Jan-Willem Rozenboom – Bach: Das Wohltemperierte Klavier I

In oktober 2026 verschijnt de nieuwe cd van de Nederlandse pianist Jan-Willem Rozenboom met Das Wohltemperierte Klavier I. Aansluitend gaat hij een seizoen lang met dit monumentale werk van Johann Sebastian Bach op tournee door Nederland.

Mozart, Beethoven en Liszt bewonderden het stuk mateloos; Liszt kende zelfs alle delen uit zijn hoofd. Rozenboom bereidde zich maandenlang voor in een klooster, waar hij tot in het kleinste detail werkte aan tempo, frasering en klankkleur. Het resultaat is een uitvoering die zowel diep doordacht als direct toegankelijk is.

Das Wohltemperierte Klavier wordt de ‘bijbel voor pianisten’ genoemd: 24 preludes en fuga’s in alle toonsoorten – een staalkaart van Bachs genialiteit. Elke prelude en fuga heeft een eigen karakter, van ingetogen lyriek tot monumentale polyfonie. Het is een reis langs alle emoties en kleuren die muziek kan oproepen. Met zijn vertelkunst neemt Rozenboom het publiek bovendien mee in de betekenis en beleving van deze muziek. Zo wordt een concert zowel een artistieke belevenis als een toegankelijke kennismaking voor een breed publiek. Wij nodigen u van harte uit Jan-Willem Rozenboom met dit Bach-programma in uw zaal te programmeren.

“Andere werken van Bach vormen vaak een samenhangend geheel”, zegt Jan-Willem Rozenboom. “Das Das Wohltemperierte Klavier bestaat echter uit zeer verschillende delen met zeer uiteenlopende karakters.” Bach maakte met dit werk optimaal gebruik van de rond 1720 geïntroduceerde welgetemperde stemming voor instrumenten als de piano, waardoor het mogelijk werd om alle muziek in alle toonsoorten spelen, zonder dat het in bepaalde toonsoorten onzuiver zou gaan klinken. Natuurlijk gaat Jan-Willem het publiek daarover ook een en ander vertellen.

“Het lijkt of Bach zich heeft laten inspireren door al die verschillende toonsoorten, die vaak een heel eigen gevoel oproepen. C majeur klinkt keizerlijk en elegant, C mineur streng en donker. Cis majeur straalt warmte en sprankeling uit; niet alleen Bach, maar ook romantische componisten als Chopin, Liszt en Rachmaninoff zwijmelden bij deze toonsoort. Cis mineur daarentegen is kil en eenzaam. D majeur is statig en sierlijk, D mineur spannend en een tikje kil. Es majeur klinkt gul als altijd, Es mineur traag en droevig. E majeur voelt als een liefdevolle omarming, terwijl E mineur doet denken aan een aflevering van Rail Away, waar een trein langzaam door een besneeuwd Alpenlandschap glijdt. F majeur is krachtig en opgewekt; F mineur minstens zo krachtig, maar met een droevige ondertoon. Fis majeur staat voor eeuwig geluk, Fis mineur is wat korzelig maar toch vriendelijk. G majeur is altijd stralend en eerlijk, G mineur meer beschouwend. As majeur klinkt warm en vertrouwd, As mineur bescheiden en verdrietig. A majeur is trots en zelfverzekerd, A mineur meer koud en serieus. Bes majeur heeft iets koninklijks, Bes mineur ademt schrijnend verdriet. B majeur straalt als zonlicht over een glooiend landschap, terwijl B mineur tenslotte berusting brengt: het is mooi geweest, we hebben alles gezien, alles gehoord. Als je dan even terugdenkt aan de Prelude in C waar alles mee begon, dan merk je dat je in ben je in een andere wereld beland!”

De Prelude in C groot is misschien wel het beroemdste werk uit het Das Wohltemperierte Klavier. Het was bijvoorbeeld de inspiratiebron voor Gounod’s Ave Maria. Jan-Willem Rozenboom: “Altijd als ik deze prelude inzet, daalt mijn hartslag. Er komt een bepaalde rust over me heen. Ook de laatste fuga, in B mineur, behoort tot de publieksfavorieten. Dat stuk is op een Schönberg-achtige wijze gecomponeerd, maar dan wel tonaal natuurlijk.”